Od czego zacząć?

Wbrew pozorom tworzenie własnej muzyki na komputerze jest bardzo proste. W niniejszym artykule chciałbym przedstawić zupełnie darmowe narzędzia do obróbki i kompozycji dźwięku. Są one, nie dość, że darmowe, to jeszcze na dodatek bardzo dobre! Osobiście najchętniej korzystam z próbek (sampli) w formacie wave, natomiast do "układania" utworów muzycznych używam programów typu "tracker" (forma tych programów nie zmieniła się w zasadzie od czasów komputerów Commodore Amiga). Jeżeli kogoś przerażają trackery, może spróbować swoich sił w jakimś bardziej intuicyjnym programie (np. Magix Music Maker).

Na początek proponuję zassać pierwszy - niezbędny program: AUDACITY >>> POBIERZ
Pozwala on edytować próbki audio w wielu popularnych formatach (m. in. wav i mp3), a także nagrywać dźwięk przy pomocy mikrofonu i innych zewnętrznych źródeł (urządzeń audio na USB, czy też podłączonych do gniazda line-in). Jak na darmowy program jego możliwości są imponujące. Oferuje nawet funkcję usuwania zakłóceń. Audacity doskonale spełni funkcję edytora sampli. Pozwoli także na tworzenie własnych. Program posiada porządnie opracowaną polską wersję językową, więc z dogrzebaniem się do właściwych opcji nie powinno być problemu. Podobne programy: Cool Edit Pro, Sound Forge.



Oczywiście istnieje wiele stron www, z których możemy ściągnąć gotowe sample instrumentów, dźwięków i efektów specjalnych. Za te lepsze oczywiście przyjdzie nam zapłacić. Oto przykładowe strony z darmowymi samplami:

http://freewavesamples.com

http://www.freesound.org

Kiedy dysponujemy już potrzebnymi do skomponowania naszego utworu samplami, przychodzi czas wyboru metody oraz programu. Część niedzielnych kompozytorów sięga po narzędzia podobne do wspominanego na początku Magix Music Maker'a, w którym na kolejnych ścieżkach układamy dźwięki jak klocki. Inni zmagają się z bardziej zaawansowanymi edytorami typu Fruity Loops. Ja zawsze najlepiej czułem się w programach "trackerowych". Są to sekwencery, w których nie operujemy na osi czasu, lecz na ścieżkach odtwarzanych z zadaną prędkością i tempem. Ponadto łatwo możemy wprowadzać dźwięki z klawiatury - prawie jak na fortepianie ;) Większość trackerów to programy freeware. Mi osobiście najbardziej podpasował niezbyt skomplikowany ModPlug Tracker (Open MPT) (korzystający w pewnym sensie z wcześniejszych rozwiązań w trackerach DOS-owych, np. Scream Trackera, czy Impulse Trackera). ModPlug Tracker odtwarza wiele popularnych formatów trackerowych (mod, s3m, it, xm) i potrafi obsłużyć 64 kanały stereo (lewy/prawy). To naprawdę dużo, zważywszy, że do stworzenia całkiem rozbudowanego utworu spokojnie wystarczy około 20 kanałów. Program można zassać -> TUTAJ



Na powyższym screenie mamy widok okna ModPlug Trackera z 22 kanałami (pionowe kolumny) i umieszczonymi na nich dźwiękami. Taki układ (o określonej ilości wierszów) określa się jako "pattern" (czyli po naszemu wzór). Owe "patterny" składają się na cały utwór ("song"). "Song" jest więc po prostu zadaną sekwencją "patternów".

Na poniższym obrazku widzimy przykładową sekwencję "patternów". Utwór rozpoczyna się od "patternu" nr 3, potem odtwarzany jest nr 2, następnie dwukrotnie nr 4, itd. Pozwala to na tworzenie wielu wariantów zdarzeń w naszym muzycznym dziele, jak również wielokrotne wykorzystywanie tych samych "patternów".

R E K L A M A





Na przykładzie przedstawionym na poniższym obrazku postaram się mniej więcej objaśnić na czym polega zapis danego dźwięku (pierwszy dźwięk w kanale "Channel 1").



C - 4 01 - oznacza, że odtworzona będzie nutka C z 4-tej oktawy (wysokość dźwięku), a odtwarzamy sampla (lub instrument) numer "01", czyli pierwszego z listy.

v20 - oznacza, że rozpoczynamy od głośności sampla na poziomie "20".

A02 - oznacza rozkaz odtwarzania utworu z prędkością "2".

Oczywiście rozkazów do dyspozycji mamy całe mnóstwo. Poniżej przykładowe rozkazy, w przypadku, gdy zdecydujemy się na tworzenie utworu w formacie it:

Axy Set Speed
Bxy Position Jump
Cxy Pattern Break
Dxy Volume Slide
Exy Portamento Down
Fxy Portamento Up
Gxy Tone-Portamento
Hxy Vibrato
Ixy Tremor
Jxy Arpeggio
Kxy Vibrato + Volume Slide
Lxy Tone-Portamento + Volume Slide
Mxy Set Channel Volume
Nxy Channel Volume Slide
Oxy Set Sample Offset
Pxy Panning Slide
Qxy Retrig
Rxy Tremolo
Sxy Extended S3M Commands
Txy Set Tempo
Uxy Fine Vibrato
Vxy Set Global Volume
Wxy Global Volume Slide
Xxy Set Panning
Yxy Panbrello
Zxy Macros



Chcąc uzyskać więcej informacji na temat efektów, sterowania songiem, opcji programu, skrótów klawiaturowych itp. itd. warto kliknąć zakładkę "HELP" programu, w której znajdziemy nie tylko pełny wykaz rozkazów, ale również linki do ciekawych stron tematycznych, forum użytkowników itp. Najwięcej radochy sprawią nam jednak własne eksperymenty ;) Dobrą metodą nauki jest również podpatrywanie, jak skonstruowane są utwory stworzone przez innych. Wystarczy odwiedzić strony prezentujące utwory w formatach it, xm, s3m lub mod, pamiętając jednak, że zależnie od formatu komendy poleceń nieco się różnią.

Z własnego doświadczenia mogę tylko dodać, że kluczem do satysfakcji z uzyskanego brzmienia są następujące zagadnienia:

1) Jakość i głośność sampli

Sample powinny być nagrywane co najmniej z jakością CD (opcja 16 bit, 44100 Hz). Najlepiej, by były nagrane możliwie najgłośniej w stosunku do szumu tła. Dzięki temu nie będą za ciche, a zmniejszyć poziom głośności będziemy mogli w każdej chwili. Jeżeli są zbyt ciche, warto skorzystać np. z funkcji "Normalizuj" w Audacity, która doskonale spełnia swoje zadanie w większości przypadków. Czasem niezbędne może być odszumianie, ale to już wyższa szkoła jazdy.

2) Rozmieszczenie instrumentów w stereo

Kolejna bardzo ważna kwestia, to tak zwany "PANNING" (w ModPlug Trackerze: "Initial Pan" w zakładce "General"). W przypadku sytemów stereo jak powszechnie wiadomo mamy 2 kanały - lewy i prawy. Często mamy wrażenie, że np. solówka gitarowa jest przesunięta bardziej w lewo, albo w prawo. Za przesunięcia te odpowiada właśnie "panning". Przesuwając suwaczek całkowicie na lewo sprawimy, że instrument będzie grał w lewym głośniku, a w prawym w ogóle nie będzie słyszalny. Suwak na środku - instrument zdaje się być umiejscowiony pośrodku między głośnikami (czyli tak naprawdę w obu głośnikach gra z taką samą głośnością). Cała sztuka polega na takim rozmieszczeniu wszystkich instrumentów, by elegancko ze sobą współbrzmiały. Oczywiście ich położenie możemy zmienić w dowolnym momencie procesu tworzenia. Warto podsłuchiwać jak robią to profesjonaliści (np. zestaw typowy dla rocka - instrumenty perkusyjne + gitara basowa, gitary backround, gitara grająca solówkę, jakieś syntezator, wokal, efekty specjalne itd.). Z czasem być może uda nam się wypracować swój własny styl, a najlepiej oryginalne brzmienie.

3) Strój instrumentów

Jedną z najważniejszych kwestii przy tworzeniu muzyki jest zestrojenie ze sobą żywych instrumentów z używanymi samplami. Wydaje mi się, że znacznie łatwiej dostroić gitarę "w realu" do np. sampli organ Hammonda, niż odwrotnie, aczkolwiek istnieje również możliwość zmiany tzw. "PITCH" sampla i podwyższenia lub obniżenia tonu. Co kto woli.

STROJENIE GITARY - polecam tuner online >>>TUTAJ

STROJENIE UKULELE - również fajny tuner online >>>TUTAJ